Er Þórarinn Tyrfings nýja fram­tíð Vogs?

Enn á ný eru átök innan SÁÁ og eru komin á það stig að þau bitna á starfsemi Vogs. Stjórn og faglegum stjórnendum greinir á, reynslumikið fólk hefur sagt upp og læknaskortur hefur leitt til verulegrar fækkunar á innlögnum. Þetta er þreytt og gömul saga. Fólk sem þarf virkilega á meðferð að halda á ekki að þurfa að bíða eftir því að enn ein valdabarátta innan samtakanna leysist.

Þórarinn Tyrfingsson er kominn aftur til starfa á Vogi. Ég verð að segja að mér er verulega brugðið og velti fyrir mér hvort það sé árið sé 1995, nei gott fólk það er komið árið 2026. Það er sláandi að samtök sem reka sjúkrahús skuli þurfa að kalla aftur til fyrrverandi yfirlækni og formann þegar vöntun er á læknum. Þórarinn hefur nú þegar skilað af sér löngu starfi fyrir SSÁ og er endurkoma hans er greinilegt merki um hversu starfsemin sé orðin súr og þetta getur ekki verið framtíðaráætlun sjúkrahússins.

Mín skoðun er sú að yfirlæknir á Vogi eigi að hafa sterkan bakgrunn í lyflækningum ásamt sérþekkingu á fíknsjúkdómum. Starfsemin á Vogi miðast við af-eitrun þeirra sem þessarar þjónustu þarfnast. Fólk kemur í innlögn undir áhrifum eða í fráhvörfum. Þar eru sjúkrarúm fyrir veikustu einstaklingana til að bregðast við þeim líkamlegum fylgikvillum sem geta verið lífshættulegir. Alvarleg áfengisfráhvörf geta valdið krömpum og óráði. Að mínu mati á sú læknisfræðilega ábyrgð að vega þungt þegar valinn er sá sem leiðir sjúkrahúsið.

Fráfarandi framkvæmdastjóri lækninga, er bæði lyflæknir og sérfræðingur í fíknlækningum. Nú hefur geðlæknir tekið við því starfi. Ég er ekki að halda því fram að geðlæknar geti ekki sinnt fólki með fíknsjúkdóm. Geðræn veikindi og fíkn fara oft saman og er sú þekking nauðsynleg. Afstaða mín er sú að þegar leiða á sjúkrahús sem sinnir af-eitrunum og bráðum líkamlegum veikindum, eigi lyflæknisfræðileg reynsla og sérhæfing í fíknlækningum að vera sérstaklega sterk í forystunni. Sú ákvörðun þarf að byggjast á verkefnum Vogs og hæfni viðkomandi læknis, ekki á því að hægt hafi verið að fylla lausa stöðu.

Fróðlegt væri að heyra vísindamann eins og Kára Stefánsson útskýra fyrir mér og öðrum hvað rannsóknir segja um líffræðilega þætti fíknar. Sú umræða gæti hjálpað til við að skilgreina sjúkdóminn fíkn, hvort um sé að ræða eingöngu geðrænan eða líkamlegan sjúkdóm. Þótt að á Vogi verður að sinna hvoru tveggja. Það leysir þó stjórn SÁÁ ekki undan ábyrgð á því að tryggja stöðugt, fullmannað læknateymi.

Ágreiningur milli stjórnar SÁÁ og faglegra stjórnenda er ekki ný saga. Árið 2020 urðu harðar deilur um forystu samtakanna og Vogs. Nú hafa starfsmenn og fráfarandi stjórnendur undirritað vantraust á stjórn SÁÁ vegna afskipta af faglegu starfi. Formaður stjórnar hafnar afskiptum, og tugir starfsmanna hafa ekki getað mætt til vinnu vegna álags og veikinda.. Þegar sömu átök birtast aftur á nokkra ára fresti er ekki nóg að skipta um fólk í brúnni. Það þarf að skýra í verki hvar vald stjórnar félagsins endar og sjálfstæð fagleg ábyrgð sjúkrahússins tekur við.

Nýr heildarsamningur SÁÁ við Sjúkratryggingar var gerður í desember síðastliðinn. Nú á að endurskoða hann með áherslu á stjórnarhætti og fagleg gæði. Sú endurskoðun verður að tryggja örugga og skýra læknisfræðilega ábyrgð og raunverulegt faglegt sjálfstæði meðferðarinnar. Jafnframt hvet ég heilbrigðisráðherra Ölmu Möller að skoða hvernig fleiri hæfir aðilar geti veitt sambærilega fíkni-meðferð með opinberri greiðsluþátttöku. Lífsnauðsynleg þjónusta má ekki verða svo háð innri stöðu eins félags að sjúklingar missi aðgang að henni þegar gömul saga félagasamtaka SÁÁ endurtekur sig á nokkra ára fresti.

Ég dáist að því sem SÁÁ hefur byggt upp. Einmitt þess vegna finnst mér óþolandi að horfa upp á sömu deilurnar aftur, nú eru afleiðingarnar að innlagnir stöðvast. Þórarinn er maður mikillar reynslu og maður margra orða en getur hann komið sterkur inn. Mitt mat er að Þórarinn sé ekki maðurinn sem standi vaktina þegar Vogur stendur enn og aftur svona tæpt.

Höfundur er áfengis og vímuefnaráðgjafi en hefur aldrei starfað fyrir SÁÁ.