Píeta sam­tökin í 10 ár

Stofnun Píeta samtakanna fyrir tíu árum reyndist vendipunktur í sjálfsvígsforvörnum á Íslandi. Þá var samfélagið ávarpað í heild sinni með þeim skilaboðum að sjálfsvígshugsanir og sorgin vegna ástvinamissis í sjálfsvígi væri ekki feimnismál. Allt í einu voru til samtök vegna sjálfsvíga, rétt eins og Krabbameinsfélagið sem heldur utan um fræðslu og árvekni gegn krabbameini og Gigtarsamtökin sem fræða og hvetja til rannsókna á gigt. Með stofnun Píeta samtakanna var stigið stórt skref í átt að bættri lýðheilsu þar sem skilaboðin voru þessi “við erum hér af því að við vitum að sjálfsvígshugsanir fara ekki í manngreinarálit og hafa alltaf verið partur af því að vera manneskja frá morgni tímans.” Fram að stofnun samtakanna hafði leið þeirra sem upplifðu sjálfsvígshugsanir og vildu leita sér aðstoðar verið í gegnum bráðamóttöku spítalanna þangað sem fólk kemur með allskyns kvilla og starfsfólki er skylt að reyna að afgreiða eins hratt og vel og hugsast getur. Sá sem er með sjálfsvígshugsanir þarfa aðra nálgun, tíma og næði. Píeta samtökin eru á vaktinni allan sólarhringinn, þar starfar fagfólk í geðheilbrigðismálum og líka fólk sem hefur gengið í gegnum sjálfsvígshættu og unnið vel úr reynslu sinni og veitir öflugan jafningjastuðning. Píeta samtökin halda úti mörgum stuðningshópum fyrir þau sem syrgja ástvini og hópstjórar er fagfólk og reynsluboltar. Undirrituð er svo lánsöm að fá að halda utan um einn slíkan hóp á Akureyri og getur því vitnað um þá græðslu sem verður í slíku starfi og fegurð þótt sorgin sé sár. Það eru ekki mörg ár síðan fólk lækkaði róminn og jafnvel hvíslaði um sjálfsvíg og eftirlifandi ástvinir sátu ekki bara eftir með djúpan harm heldur flóttalega samferðarmenn sem forðuðust þá. Þannig vorum við sjálfum okkur verst því sjálfsvíg snerta hverja einustu manneskju með einhverjum hætti á lífsgöngunni, hvort sem er innan fjölskyldu eða í tengslum við vini, kunningja og samstarfsfólk. Píeta samtökin hafa opnað umræðuna enn frekar og rofið einsemd þeirra sem glíma við geðrænar áskoranir og sjálfsvígshugsanir og eins þau sem syrgja hina látnu. Á afmælisári vil ég fá að þakka brautryðjendum samtakanna ómetanlegt starf og öllum sem þar starfa af alúð, nærfærni og hlýju. 

Höfundur er hópstýra sogarhóps Píeta á Akureyri og prestur í Akureyrarkirkju.