Hvað varð um það að vilja betri heim?

Árið 1971 gaf Johnny Cash út Man in Black.

Þetta var ekki bara lag um það hvers vegna hann klæddist svörtu. Þetta var samfélagsyfirlýsing.

Cash sagðist bera svart fyrir hina fátæku og niðurbældu. Fyrir fangann sem hefði þegar borgað fyrir glæp sinn. Fyrir sjúka. Fyrir einmana gamalt fólk. Fyrir þá sem hefðu farið út af sporinu. Fyrir unga menn sem létust í stríði. Fyrir þá sem samfélagið hafði skilið eftir.

Hann sagðist gjarnan vilja klæðast litum og segja að allt væri í lagi.

En heimurinn væri einfaldlega ekki kominn þangað enn.

Það er merkilegt að hlusta á þetta meira en hálfri öld síðar.

Heimurinn árið 1971 var ekkert sérstaklega fallegur. Víetnamstríðið geisaði, fátækt var mikil, kynþáttadeilur djúpstæðar og samfélagsleg átök hörð.

Richard Nixon sat þá í Hvíta húsinu.

Sama ár talaði hann um að þjóðin þyrfti aftur stóran draum. Um von fram yfir örvæntingu. Um kynslóð sem gæti byggt friðsamlegri og betri heim.

Áratug áður hafði John F. Kennedy talað um hvað við gætum gert fyrir samfélagið, ekki bara hvað samfélagið gæti gert fyrir okkur.

Áratug síðar talaði Ronald Reagan aftur um von, framtíð og samfélag sem gæti risið hærra.

Þetta voru ólíkir menn. Ólíkir stjórnmálamenn. Þeir gerðu mistök, voru umdeildir og heimurinn sem þeir lýstu var alls ekki alltaf sá heimur sem fólk upplifði.

En það var samt sýn.

Leiðtogar áttu ekki bara að segja okkur hvað væri að.

Þeir áttu líka að segja okkur hvert við gætum farið.

Og maður fann eitthvað þegar maður hlustaði.

Von.

Trú.

Jafnvel þá tilfinningu að maður væri hluti af einhverju stærra en maður sjálfur.

Kannski er það þetta sem mér finnst vanta mest í dag.

Við erum orðin gríðarlega góð í að segja hvað er bilað.

Hver gerði mistök.

Hver sagði eitthvað rangt.

Hver á sökina.

En hver er að segja okkur hvernig heimurinn gæti litið út eftir tíu eða tuttugu ár ef við gerum hlutina rétt?

Hver þorir að tala um betri heim og meina það?

Johnny Cash gerði það á sinn hátt.

Hann horfði á þá sem minna máttu sín og neitaði að gleyma þeim.

Hann söng Folsom Prison Blues og gekk síðar sjálfur inn í Folsom-fangelsið og söng fyrir fangana þar. Hann hélt einnig hina frægu tónleika sína í San Quentin.

Við eigum okkar eigin menn af þessu tagi á Íslandi.

Tvo bræður, hvor á sinn hátt.

Bubba og Tolla Morthens.

Menn sem hafa talað um þá sem standa utan við, þá sem hafa fallið, þá sem samfélagið vill stundum helst ekki sjá. Og minnt okkur á að á bak við allt saman er alltaf manneskja.

Cash var ekki að segja að fólk bæri ekki ábyrgð á gjörðum sínum.

Hann var að minna okkur á að maður hættir ekki að vera manneskja þó maður hafi gert mistök.

Og mér finnst boðskapur hans enn eiga fullkomlega við.

Á milli þeirra sem minna mega sín og þeirra sem ráða ætti alltaf að vera maður í svörtu.

Maður sem horfir ekki undan.

Maður sem minnir þá sem hafa völd á þá sem hafa ekki rödd.

En við þurfum líka aftur leiðtoga sem þora að horfa lengra fram.

Sem tala ekki bara um næstu kosningar, næstu skoðanakönnun eða næsta vandamál.

Leiðtoga sem þora að gefa okkur sýn.

Sem þora að tala um von.

Sem þora að segja:

Við getum gert heiminn betri en hann er í dag.

Og fá okkur til að trúa því. Því það er hægt.

Höfundur er stofnandi tæknifyrirtækja víða um heim og trúir á betri heim og glæsilega framtíðarsýn. Aldrei gefast upp!