Síli veidd í skólpi

Kópavogsdalurinn er einstök náttúruperla í miðju höfuðborgarsvæðisins. Það felast mikil lífsgæði í aðgangi að slíkri auðlind. Við eðlilegar aðstæður ætti Kópavogslækurinn sömuleiðis að vera auðlind til útiveru en lengi hefur loðað við lækinn að hann sé óheilsusamur vegna mengunar. Þrátt fyrir að við lækinn sjáist oft börn að leik hafa reglulega verið fluttar fréttir af mengun lækjarins, nú síðast í júní þar sem sagt var frá mikilli olíumengun. Af því tilefni lögðu fulltrúar Samfylkingar í skipulags- og umhverfisráði Kópavogs fram fyrirspurn þar sem spurt var út í mælingar á vatnsgæðum og áætlanir um úrbætur.

Á fundi ráðsins í vikunni bárust greinargóð svör frá Umhverfissviði Kópavogsbæjar. Nýjustu heildstæðu upplýsingar um ástand lækjarins eru sjö ára gamlar, frá árunum 2019 til 2020. Niðurstaða þeirra var að sex vöktuð efni greindust yfir viðmiðunarmörkum og er ein slík mæling nægjanleg til að efnafræðilegt ástand lækjarins sé metið slæmt. Um er að ræða þrávirk efni sem eru ýmist eitruð, krabbameinsvaldandi eða geta valdið stökkbreytingum í frumum og eiga það flest sameiginlegt að safnast upp í mannslíkamanum. Heilbrigðiseftirlitið tekur jafnframt reglulegar stikkprufur til mælingar á saurgerlum og hefur greinst viðvarandi skólpmengun í læknum. Í nær öllum mælingum hafa saurgerlar mælst yfir ásættanlegum mörkum.

Þetta vandamál er ekki nýtt af nálinni. Í fjölda ára hefur vitneskja um það að lækurinn sé mengaður verið til staðar en lítið verið um aðgerðir. Ekki er ljóst að öllu leyti hvað veldur menguninni. Sumt á sér eðlilegar skýringar, t.d. að spilliefni skolist frá götu með regnvatni í lækinn og væri létt leyst með settjörnum. Annað alvarlegra og ekki eins auðleysanlegt er sú staðreynd að það fyrirfinnast rangtengingar í fráveitukerfi bæjarins sem leiðir til þess að óhreinsað skólp berst í lækinn.

Samfylkingin lætur ekki sitt eftir sitja heldur leggur höfuðáherslu á að hreinsun Kópavogslækjar verði sett í forgang. Grípa þarf til markvissari aðgerða til að rekja uppruna mengunar og þegar uppruninn er ljós má ekki hika við að grípa strax til aðgerða. Vinna við gerð deiliskipulags til að setja upp settjarnir í læknum hefur staðið yfir um nokkurt skeið en henni þarf að flýta. Meta þarf hvar sé þörf á efnagildrum eða öðrum lausnum og ráðast þarf í uppsetningu þeirra án tafar. Að þessu munum við vinna í bæjarstjórn.

Það má öllum vera ljóst að við þetta ástand verður ekki unað. Við Kópavogslæk er fjölbreytt barnastarf og algengt er að farið sé í ferðir í Kópavogsdal með barnahópum. Kópavogsdalurinn er jafnframt vinsæll fyrir fjölskylduferðir. Þangað til brugðist hefur verið við með afgerandi hætti og mælingar á vatnsgæðum eru komnar í ásættanlegt horf þarf að setja upp merkingar meðfram Kópavogslæk sem vara grunlausa við mengun lækjarins. Kópavogsbæ er ekki stætt á að gera ekkert meðan börn leika sér í læknum og veiða síli í skólpi.

Það er óheppilegt að Kópavogslækurinn hafi mengast en óforsvaranlegt að ekki sé gripið til afdráttarlausari aðgerða þegar mengunin hefur verið þrálát í fleiri ár. Það hefur ekki skort á getu bæjarins til aðgerða heldur á pólitískan vilja til að forgangsraða verkefninu. Samfylkingin í Kópavogi er tilbúin til að greiða götur aðgerða eftir allt of langa bið.

Höfundar eru bæjarfulltrúar Samfylkingarinnar í Kópavogi.