Ís­land þarf raun­hæfar lausnir — ekki óútskýrðar stærðir og ó­raun­hæfar sviðs­myndir

Í grein Baldurs Péturssonar á Vísi þann 16, ágúst sl er því haldið fram að ESB‑aðild gæti skilað Íslandi 495–810 milljörðum króna á ári í ávinningi, eða 11–18% af landsframleiðslu, og að ávinningurinn gæti verið 15–30 sinnum hærri en framlag Íslands. Þetta eru tölur sem eru svo langt utan við það sem alþjóðlegar greiningar sýna að þær standast ekki faglega skoðun. Þegar forsendurnar eru skoðaðar í samhengi sést að þær eru órekjanlegar, óútskýrðar og byggja á samanburði við lönd sem eru ósambærileg Íslandi.

Greinin byggir á rannsóknum á stórum hagkerfum eins og Þýskalandi og Frakklandi, án þess að aðlaga niðurstöðurnar að íslenskum aðstæðum. Engin aðferðafræði er sýnd, engin gagnasöfn nefnd og engar útreikningatöflur birtar. Fullyrðingar um hundruð milljarða króna á ári eru því ekki byggðar á gögnum heldur á óraunhæfum sviðsmyndum.

Það sem greinin sleppir er jafn mikilvægt. Ísland hefur þegar tryggt sér marga af þeim ávinningum sem Baldur notar sem rök fyrir ESB‑aðild. Ísland er með virkan varnarsamning við Bandaríkin sem gæti nýtst til að styrkja enn betur við gjaldeyrisstöðu og draga úr áhættu. Ísland hefur þegar EES samninginn, fríverslunarsamninga við Bretland, Indland og Kína, auk allra fríverslunarsamninga EFTA. Þessir samningar eru í gildi og nýtast íslenskum fyrirtækjum daglega. Baldur setur þá fram eins og framtíðarmöguleika sem ESB‑aðild myndi opna en þeir eru þegar til staðar og ná yfir stóran hluta þess 20% viðbótar sem EES nær ekki til án aðildar.

Stærsti hluti kostnaðar krónunnar er innlendur og hægt að laga hann án ESB‑aðildar. Ef húsnæðisliðurinn væri tekinn út úr neysluvísitölu myndi verðbólga lækka um 40–60% á mörgum tímabilum. Ef verðtrygging væri afnumin myndi fjármagnskostnaður heimila og fyrirtækja lækka verulega (Frumvörp liggja inni á Alþingi). Ef gjaldeyrissjóður væri styrktur áfram í gegnum varnarsamninga og fríverslunarsamninga myndi gengisáhætta minnka. Þetta eru umbætur sem Ísland getur gert sjálft og þá án þess að framselja fiskveiðistjórnun, landbúnaðarstefnu,dómsvald og lögjafarvald til ESB.

Raunhæfur stöðugleiki fæst með innlendum kerfisumbótum sem eru framkvæmanlegar, rekjanlegar og byggja á íslenskum hagsmunum. Óútskýrðar sviðsmyndir um 15–30 földan ávinning af ESB‑aðild hjálpa ekki umræðunni. Umræðan þarf að byggjast á gögnum, ekki á stærðum sem standast ekki faglega greiningu.

Íslendingar þurfa ekki að leita í faðm erlends valds til að ná þeim árangri sem Baldur lýsir. Við getum náð honum sjálf og þá með því að laga verðbólgumælingu, afnema verðtryggingu, styrkja gjaldeyrissjóð og nýta fríverslunarsamninga sem þegar eru til staðar. Það væri óskandi að Baldur beitti menntun sinni og þekkingu til að leggja fram raunhæfar tillögur fram sem styrkja íslenskt efnahagskerfi — í stað þess að byggja á óútskýrðum stærðum sem gera lítið annað en að villa um fyrir lesendum.

Árborg 21. ágúst 2026

Höfundur er byggingafræðingur