Spá mestu verð­bólgu síðustu tveggja ára

Í verðbólguspá á vef Íslandsbanka segir að útsölulok setji svip sinn á mælinguna en einnig hækki reiknuð húsaleiga og háskólagjöld. 

„Áhugavert verður að sjá hvort aukin aðsókn ferðamanna í tengslum við sólmyrkvann hafi áhrif á verðmælinguna í ágúst. Við spáum minni lækkun flugfargjalda en oft á þessum árstíma auk þess sem verð á veitinga- og gistiþjónustu hækkar. Hagstofan birtir vísitölu neysluverðs 27. ágúst næstkomandi.“

Langt yfir viðmiði

Greiningardeildin bendir á að miðað við spána muni verðbólga í ágúst mælast tæpu prósentustigi yfir 4,7 prósenta viðmiði Stöðugleikasamninganna svokölluðu. 

Við þær aðstæður opnist heimild til að endurskoða samningana og, náist ekki samkomulag um viðbrögð við forsendubresti, segja þeim upp. Ríflega eitt ár sé eftir af gildistíma samninganna, sem renna út í janúar 2028.

Óveruleg áhrif af almyrkvanum

Þá segir að því hafi að undanförnu verið velt upp hvort almyrkvinn í gær gæti haft áhrif á verðbólgumælingar, þar sem hann hafi átt sér stað á sama tíma og verðmælingavika Hagstofunnar. Samkvæmt mælingum greiningardeildarinnar sé mögulegt að aukin eftirspurn í tengslum við sólmyrkvann hafi ýtt lítilega undir verðhækkanir í tilteknum liðum ferðaþjónustu, einkum gisti- og veitingaþjónustu. 

„Áhrifin virðast þó ekki veruleg en ferðaþjónusta vegur nú um 6,5% í vísitölu neysluverðs. Mikilvægt er þó að hafa í huga að slík áhrif væru líklega tímabundin. Hafi sólmyrkvinn stuðlað að hækkun verðs í ágúst má ætla að verðþróunin gangi að einhverju leyti til baka í næsta mánuði.“

Þrálát verðbólga út árið

Loks segir að greiningardeildin geri ráð fyrir að verðbólga verði á svipuðum slóðum út árið áður en hún taki að hjaðna á fyrstu mánuðum næsta árs.

Þróunin næstu mánuði skýrist að nokkru leyti af grunnáhrifum þar sem hagfelldar vísitölumælingar frá síðasta ári detti úr tólf mánaða takti verðbólgunnar. Til hækkunar leggist einnig áhrif af lokum tímabundinnar lækkunar virðisaukaskatts á eldsneyti og hækkun komugjalda í heilsugæslu, sem taki gildi í september.

Verðbólguhorfur næstu mánuði séu  sem hér segir:

• September: 0,2% hækkun VNV (5,7% ársverðbólga)– áhrif tímabundinna aðgerða stjórnvalda renni út og virðisaukaskattur á eldsneyti hækki. Hækkun komugjalda í heilsugæslu hafi einnig áhrif til hækkunar. Á móti komi að flugverð lækkar.
• Október: 0,25% hækkun VNV (5,4% ársverðbólga) – árstíðarbundin áhrif fjari út og flestir liðir leggist á eitt og hækka smávegis.
• Nóvember: -0,4% lækkun VNV (5,5% ársverðbólga) - Dagur einhleypra lendi í verðsöfnunarvikunni. Flugverð lækki. Þrátt fyrir lækkun VNV í nóvember aukist ársverðbólga lítillega þar sem óvenju hagstæð mæling frá sama mánuði í fyrra falli út úr tólf mánaða samanburðinum.

Landsbankinn aðeins bjartsýnni

Hagfræðingar Landsbankans gáfu út spá sína fyrir verðbólgumælingu ágústmánaðar nokkrum mínútum eftir að kollegar þeirra í Íslandsbanka birtu sína.

Þeir eru aðeins bjartsýnni og reikna með því að verðbólga mælist 5,5 prósent í ágúst. 

„Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,10% á milli mánaða í ágúst og að ársverðbólga verði 5,5%. Hagstofan birtir ágústmælingu vísitölunnar fimmtudaginn 27. ágúst. Meiri óvissa en venjulega ríkir um ágústspána, einkum vegna tímabundinna verðáhrifa sólmyrkvans, sem erfitt er að meta nákvæmlega. Hækkun skráningargjalda við opinbera háskóla mun einnig hafa áhrif til hækkunar í mánuðinum,“ segir á vef Landsbankans.

Spá bankans til næstu mánaða sé að vísitala neysluverðs hækki um 0,10 prósent í ágúst, 0,20 prósent í september, 0,12 prósent í október og lækki um 0,46 prósent í nóvember. 

Gangi spáin eftir muni verðbólga mælast 5,5 prósent í ágúst, 5,6 prósent í september, 5,2 prósent í október og 5,3 prósent í nóvember. 

„Spáin er hærri en síðasta spá okkar, sem birt var eftir júlímælingu Hagstofunnar. Munurinn skýrist af hærra eldsneytisverði í ágúst en við gerðum ráð fyrir þá.“