Verður valda­græðgi Flokks fólksins honum að falli?

Flokkur fólksins (FF) komst til valda á þeirri ímynd að vera flokkur sem stæði vörð um hag almennings, íslensk gildi og sjálfsforræði þjóðarinnar. Flokkurinn hefur um árabil lagt megináherslu á fullveldi Íslands, andstöðu við aðild að Evrópusambandinu og varúð gagnvart frekara valdaframsali til stofnana utan landsins. Nú blasir hins vegar við að þessi grunngildi hafi vikið fyrir ráðherrasætum og setu í ríkisstjórn.

Máttvana fædd ríkisstjórn

Án Flokks fólksins hefði ríkisstjórn Samfylkingar og Viðreisnar ekki haft þingmeirihluta. Flokkurinn var því ekki aukaleikari við ríkisstjórnarborðið heldur forsenda þess að stjórnin gæti orðið til og haldið velli. Einmitt þess vegna bar honum sérstök skylda til að standa fast við þau mál sem kjósendur hans töldu ófrávíkjanleg ekki síst fullveldismálin.

Bókun 35

Þess í stað hefur Flokkur fólksins samþykkt að styðja mál sem ganga þvert á fyrri málflutning hans. Augljósasta dæmið er bókun 35 við EES-samninginn. Inga Sæland lýsti því áður á Alþingi að bókunin fæli í sér að EES-reglur gengju framar íslenskum lögum og taldi að slík forgangsregla bryti gegn stjórnarskránni. Hún lagði mikla áherslu á að Alþingi Íslands ætti að vera hinn eini sanni löggjafi landsins.

Eftir að Inga Sæland settist í ráðherrasæti breyttist hins vegar afstaðan. Hún sagðist hafa verið „í villu og svima“ varðandi bókun 35 og að sérfræðingar hefðu fengið hana til að „sjá ljósið“. Rök hennar voru meðal annars þau að innleiðing bókunarinnar gæti styrkt stöðu neytenda gagnvart bönkunum í tilteknum dómsmálum.

Sigurjón Þórðarson þingmaður FF viðurkenndi á Alþingi að flokkurinn hefði áður verið andvígur bókun 35, en taldi nú rétt að koma henni í gegn eftir yfirferð sem fór fram í tengslum við ríkisstjórnarmyndunina. Röksemdin varð sú að ekki væri verið að taka á sig nýjar skuldbindingar, heldur staðfesta eldri skuldbindingar samkvæmt EES-samningnum. Eyjólfur Ármannsson ráðherra FF tók í sama streng þvert á hans fyrri yfirlýsingar fyrir kosningar.

Svik við kjósendur Flokks fólksins

En fyrir kjósendur flokksins er þetta ekkert smáatriði. Hér er um að ræða grundvallarspurningu um það hvort íslensk lög og íslenskt löggjafarvald eigi að standa framar regluverki ESB þ.e. regluverki sem á rætur sínar í Brussel en ekki á Íslandi. Þegar flokkur sem áður talaði um að berjast gegn slíkri þróun samþykkir hana eftir að hann fær ráðherrastóla, er eðlilegt að kjósendur spyrji hvort sannfæringin hafi breyst eða hvort stólarnir hafi einfaldlega reynst sterkari.

Umsókn Íslands um aðild að ESB

Sama mynstrið sést í Evrópumálunum. Flokkur fólksins hefur áður krafist þess að umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu yrði dregin til baka og lýst andstöðu við aðild. Á vettvangi flokksins hefur fullveldi verið skilgreint sem stjórnskipulegt sjálfstæði og réttur innlendra stofnana til að taka ákvarðanir um íslensk mál.

Samt sem áður studdi ríkisstjórnin, með fulltingi Flokks fólksins, að þjóðaratkvæðagreiðsla færi fram 29. ágúst 2026 um hvort Ísland skuli hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið. Alþingi samþykkti þá ályktun 28. maí.

Vissulega má halda því fram að þjóðaratkvæðagreiðsla sé lýðræðislegt tæki. En það breytir ekki því að atkvæðagreiðslan opnar aftur ferli sem hefur eitt meginmarkmið: að sækja um aðild aðild Íslands að Evrópusambandinu. Flokkur sem segist andvígur aðild en tekur þátt í að hrinda slíku ferli af stað getur ekki vikið sér undan pólitískri ábyrgð með því einu að segja að þjóðin eigi lokaorðið!

Aðildarviðræður við ESB er umsókn um aðild Íslands að ESB.

Þetta vita menn!

Svik við kjósendur sem yfirgefa flokkinn

Flokkur fólksins hefur valið að halda vonlausri ríkisstjórn á lífi sem annars hefði ekki átt möguleika á þingmeirihluta. Í skiptum fyrir ráðherrastóla hefur flokkurinn sætt sig við bókun 35 og stuðlað að nýrri ESB-vegferð, þvert á fyrri yfirlýsingar, eigin málflutning og þau fullveldissjónarmið sem margir kjósendur flokksins treystu honum fyrir.

Þegar ráðherrastólar verða mikilvægari en grundvallarstefna flokks, þá er það ekki málamiðlun. Það er svik við kjósendur.

Höfundur er læknir og fullveldissinni.