Vilja skipa erind­reka en vita ekki hvert erindið er

Viðræðurnar um erindrekann eiga sér stað innan Evrópusambandsins og á skipunin að vera rædd á ESB-fundi á Kýpur í næstu viku. Þar stendur til að erindrekar sambandsins ræði hvað viðræður við Rússa eigi að snúast um og hverjar rauðu línur Evrópu séu.

Ekki er búist við því að þessi fundur muni skila niðurstöðu um hvern skipa eigi í stöðu erindreka en einnig stendur til að skipa nokkra í sérstakan viðræðuhóp, samkvæmt frétt New York Times.

Vilja sæti við borðið

Hingað til hafa beinar viðræður við ráðamenn í Rússlandi ekki verið á borðinu og slitu margar ríkisstjórnir Evrópu á pólitísk tengsl við Rússa eftir innrás þeirra í Úkraínu 2022. Síðan þá hafa evrópskir leiðtogar ítrekað sagt að tilgangslaust sé að tala við Pútín þar sem hann hafi engan áhuga á að binda enda á stríðið.

Í millitíðinni hafa Bandaríkjamenn reynt að miðla málum milli Rússa og Úkraínumanna án aðkomu Evrópu og hafa ráðamenn þar haft áhyggjur af því að erindrekar Donalds Trump hafi ekki hagsmuni Evrópu í huga við viðræðurnar.

Sjá einnig: Hafa lofað Pútín að ná Donbas í sumar

Þær viðræður hafa þó litlum árangri skilað og hafa Rússar lítið sem ekkert látið af allsherjarkröfum sínum í garð Úkraínumanna.

Viðræðurnar hættu þegar Bandaríkin og Ísrael hófu stríðið gegn Íran.

Ekkert spenntir fyrir Schröder

António Costa, forseti leiðtogaráðs ESB, opnaði á umræðuna um erindreka fyrr í mánuðinum og sagðist hafa rætt málið við leiðtoga í Evrópu. Alexander Stubb, forseti Finnlands, sló síðan á svipaða strengi og hefur Vólódímír Selenskí, forseti Úkraínu, einnig sagst hafa rætt málið við Costa.

Hann sagði í vikunni að Evrópa þyrfti að koma að viðræðunum og eiga þar sterka rödd.

Vladimír Pútín, forseti Rússlands, sagði fyrr í mánuðinum að leiðtogar Evrópu gætu valið leiðtoga sem þeir treystu en sagði að það þyrfti að vera „einhver sem hefur ekki haft uppi neinar sóðalegar athugasemdir um okkur“.

Þá lagði Pútín til í mánuðinum að Gerhard Schröder, fyrrverandi kanslari Þýskalands, gæti talað máli Evrópu við Rússland.

Leiðtogar Evrópu voru vægast sagt ekki spenntir fyrir þeirri tillögu. Hann hefur lengi þótt vingóður Rússlandi og hefur gengið erinda rússneskra orkufyrirtækja.

Kaja Kallas, yfirmaður utanríkismála hjá ESB og fyrrverandi forsætisráðherra Eistlands, gaf til kynna að hún gæti leitt viðræðurnar. Hún hefði reynslu til að sjá þær gildrur sem Rússar myndu fela á vegi hennar.

Nokkrar mögulegar ástæður

Auk þess að vilja hafa rödd við samningaborðið og bera takmarkað traust til erindreka Trumps gagnvart Rússlandi, þeirra Jareds Kushner tengdasonar forsetans og Steve Witkoff, sem er vinur Trumps til langs tíma, eru aðrar ástæður sem gætu spilað inn í það að ráðamenn í Evrópu virðast viljugri til að opna á viðræður við Pútín.

Witkoff hefur verið sérstaklega umdeildur í starfi sérstaks erindreka Trumps. Hann hefur litla sem enga reynslu af friðarviðræðum og hefur fundað með Pútín án túlka og aðstoðarmanna og hefur neitað ítrekuðum boðum um kynningar um stöðuna í Rússlandi og ráðamenn þar.

Sjá einnig: Pútín sagður hafa valið Witkoff

Evrópa hefur tekið mun stærri rullu í stuðningi við Úkraínu en Bandaríkin og hefur því mögulega stærri rullu að spila við samningaborðið. Það er ein möguleg ástæða fyrir því að Evrópumenn séu að velta fyrir sér viðræðum við Rússa.

Önnur er að Rússum hefur vegnað mjög illa á víglínunni í Úkraínu. Framsókn þeirra hefur svo gott sem verið stöðvuð. Úkraínumenn hafa gefið verulega í hvað varðar langdrægar árásir á orkuinnviði og önnur skotmörk í Rússlandi en einnig hvað varðar styttri árásir á birgðalínur Rússa, stjórnstöðvar og vopnageymslur.

Sjá einnig: Hafa þurft að draga verulega úr olíuframleiðslu vegna árása

Selenskí sagði fyrr í dag að á þessu ári hefðu Úkraínumenn heilt yfir frelsað meira landsvæði en Rússar hefðu hernumið. Munurinn væri 560 ferkílómetrar. Hann hélt því einnig fram að Rússar hefðu misst rúmlega 145 þúsund menn á árinu, en þar af væru nærri því 86 þúsund látnir og hinir særðir alvarlega.

Í samtali við Wall Street Journal segja sérfræðingar sem vakta átökin að staða Úkraínu hafi skánað og sé betri en marga hefði grunað. Hins vegar sé of snemmt að segja að Rússar eigi í svo miklum vandræðum að þeir muni neyðast til að láta af hernaðinum gegn Úkraínumönnum. Erfitt sé að horfa lengra en nokkrar vikur fram í tímann.

Enn ein möguleg ástæða snýr að þeim fregnum frá Rússlandi að Pútín hafi einangrast töluvert og að árásir Úkraínumanna í Rússlandi hafi aukið óánægju með stríðið meðal Rússa.

Samkvæmt þessum fregnum er Pútín orðinn einangraður og óttasleginn um að einhver muni reyna að ráða hann af dögum. Verðir Pútíns voru sagðir hafa sérstakar áhyggjur af því að áhrifamiklir menn í Rússlandi noti sjálfsprengidróna gegn forsetanum. Pútín eða fjölskyldumeðlimir hans væru þess vegna hættir að halda til á heimilum hans í og nærri Moskvu, eða í Valdai-héraði í Rússlandi.

Pútín var sagður verja nokkrum vikum í senn í mismunandi byrgjum og að á meðan notuðu ríkismiðlar Rússlands gamalt myndefni af forsetanum á ferðinni.

Áðurnefndir sérfræðingar sögðu þó við WSJ að aðstæður í Rússlandi væru ekki svo slæmar, að svo stöddu, að Pútín myndi hætta innrásinni. Hann hefði ekki sýnt fram á að hann vildi ekki lengur ná yfirráðum yfir Úkraínu.

Þreyttir Úkraínumenn segjast enn sjá enga aðra kosti í stöðunni en að verjast innrás Rússa, þar sem hinn valkosturinn sé að missa frelsi þeirra.