Börnin sem flytja oft

Á Íslandi hefur aldrei verið til heilbrigður leigumarkaður. Örugg langtímaleiga þar sem fólk getur byggt sér upp heimili og framtíð hefur staðið fáum til boða. Samt býr fjórða hvert barn á Íslandi í leiguhúsnæði og líklegt er að veruleiki þeirra margra séu tíðir flutningar með tilheyrandi róti og aðlögun að nýjum skóla.

Ég held að flest séum við sammála um að þetta sé ekki góð staða. Við viljum að börn búi við stöðugleika og öryggi af því að þannig líður þeim vel og ná árangri í því sem þau taka sér fyrir hendur. Sem samfélag viljum við börnum allt fyrir bestu, en samt getum við ekki sameinast um að skapa þeim og foreldrum þeirra húsnæðisöryggi.

Ofurtrú á markaðslausnir

Upp úr aldamótum hurfu stjórnvöld, undir forystu Sjálfstæðisflokksins, frá félagslegum lausnum á húsnæðismarkaði og lögðu þess í stað áherslu á að markaðurinn myndi tryggja öllum húsnæðisöryggi. Þetta leiddi til aukinna lánveitinga til húsnæðiskaupa, sem endaði með fasteignabólu sem sprakk í efnahagshruninu 2008. Tilraunin til að láta markaðinn sjá einan um málin var fljót að mistakast og ekki skánaði ástandið eftir hrun.

Þetta varð til þess að almenna íbúðakerfið varð til í nýrri mynd árið 2015, í stað verkamannabústaða urðu til leigufélög sem njóta stofnframlaga frá ríki og sveitarfélögum og bjóða húsnæði til þeirra sem hafa minna milli handanna. Verkalýðshreyfingin stofnaði leigufélagið Bjarg sem býður vinnandi fólki með lágar tekjur öruggt heimili og er það stærsta sem starfar á þessum grundvelli.

Öryggi og viðráðanlegt verð

Bjarg hefur sýnt og sannað þörfina fyrir sína þjónustu. Munað getur 70-80 þúsund krónum á mánuði á leigu hjá þeim og á markaðsleigu, auk þess sem íbúar Bjargs segjast upplifa umtalsvert meira húsnæðisöryggi. Byggðar hafa verið um 1100 íbúðir og búa þar á þriðja þúsund manns en betur má ef duga skal. Uppbyggingin hefur ekki gengið alveg sem skyldi vegna þess að sum sveitarfélög draga lappirnar og hefur Kópavogur t.a.m. ekki úthlutað neinni lóð til uppbyggingar á vegum Bjargs. Reykjavík undir forystu Samfylkingar hefur leitt vagninn í þessum efnum.

Vilja leiðir sem hafa mistekist

Sjálfstæðisflokkurinn í Reykjavík er hins vegar afdráttarlaus í stefnu sinni um að hann hefur engan áhuga á að byggja fyrir alla tekjuhópa. Í stefnu flokksins nú fyrir kosningar kemur fram að þau vilji draga úr opinberum afskiptum af húsnæðisuppbyggingu, treysta markaðnum til að þróa lausnir og draga úr áherslu á niðurgreidd húsnæðisúrræði.

Með öðrum orðum ætla þau aftur að láta markaðinn sjá um þessi mál – sem mistókst hrapalega síðast – og halda áfram að treysta á gömlu góðu séreignarstefnuna. Alveg burtséð frá því að hér hafa alltaf verið hópar vinnandi fólks í fullu starfi sem geta ekki keypt sér íbúð. En kannski skilur Sjálfstæðisflokkurinn ekki að það eru ekki allir með bakland sem getur hjálpað til við útborgun í íbúð.

Á biðlista hjá Bjargi í dag eru um 3900 manns. Þetta er fólk á vinnumarkaði sem getur ekki keypt íbúð fyrir sig og börnin sín. Það þarf að mæta þessu fólki með alvöru lausnum. Óhagnaðardrifnu leigufélögin sýna að það er hægt að skapa húsnæðisöryggi á viðráðanlegu verði fyrir stóra hópa fólks.

Okkar er valið

Það er okkar val hvort við viljum búa fullorðnu fólki og börnum þann veruleika að vera upp á einstaka leigusala komna eða halda áfram að byggja upp heilbrigðan leigumarkað. Samfylkingin stendur með óhagnaðardrifinni uppbyggingu af því að við vitum að öruggt heimili er grundvöllur allrar velferðar. Það á ekki að skipta máli hvort foreldrar manns eru á leigumarkaði eða eiga húsnæði. Við viljum að öll börn geti notið þess að eiga sitt heimili, í sínu hverfi, nærri vinum og tómstundum. Þetta er jafnaðarstefnan í Reykjavík.

Höfundur er frambjóðandi í 3. sæti á lista Samfylkingarinnar í Reykjavík.