Boðar fínstillingu á ETS-kerfinu á næstu dögum Kjartan Kjartansson skrifar 20. mars 2026 10:12 Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, þegar hún ræddi við blaðamenn eftir fund leiðtogaráðs sambandsins í gær. Vísir/EPA Tillaga að breytingum á viðskiptakerfi Evrópusambandsins með losunarheimildir (ETS) verður lögð fram á næstu dögum, að sögn forseta framkvæmdastjórnar sambandsins. Breytingunum er ætlað að bregðast við háu raforkuverði í Evrópu. Einn möguleikinn sem er í skoðun er að fjölga endurgjaldslausum losunarheimildum sem fyrirtæki fá í ETS-kerfinu. Kerfið byggist á því að fyrirtæki þurfi að kaupa losunarheimildir fyrir hvert tonn af koltvísýringi sem það losar og stuðlar að loftlagsbreytingum á jörðinni. Ýmis Evrópuríki hafa gagnrýnt kostnað fyrirtækja vegna ETS-kerfisins að undanförnu, sérstaklega áhrif þess á raforkuverð. Ólíkt Íslandi heyra raforkuver í Evrópu víða undir ETS-kerfið þar sem rafmagn er framleitt með bruna á kolum eða gasi. Kaup orkufyrirtækja á losunarheimildum hafa þannig áhrif á raforkuverð til evrópsks almennings. Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, sagði eftir leiðtogafund í gær að brugðist yrði við hækkunum á raforkuverði með blöndu af skyndilausnum og kerfislægum breytingum til lengri tíma. Tillaga um þetta yrði lögð fram á næstu dögum. Milljarðar í að hjálpa fyrirtækjum að draga úr losun Endurskoðun á ETS-kerfinu stóð þegar fyrir dyrum síðar á þessu ári. Sum evrópsk iðnfyrirtæki hafa þrýst á sambandið að draga úr kröfum til þeirra um að þau greiði fyrir eigin losun. ESB er einnig með í smíðum allt að þrjátíu milljarða evra, jafnvirði rúmra 4.300 milljarða íslenskra króna, afkolefnisvæðingasjóð sem yrði notaður til þess að styrkja fyrirtæki í að draga úr losun sinni. Hann yrði fjármagnaður með sölu á 400 milljónum losunarheimilda úr ETS-kerfinu, að sögn evrópska blaðsins Politico. Von der Leyen sagði eftir fundinn með evrópskum leiðtogum í gær að hann hefði verið jákvæður fyrir framtíð ETS-kerfisins. Leiðtogarnir hefðu ekki gert kröfur um grundvallarbreytingar á því og margir þeirra lofað hlut þess í að hraða á orkuskiptum í álfunni. Tilgangur ETS-viðskiptakerfisins með losunarheimildir er að láta iðnfyrirtæki, flugfélög og skipafélög greiða fyrir losun gróðurhúsalofttegunda sem þau valda og skapa hvata til þess að þau dragi úr losuninni. Losun gróðurhúsalofttegunda er orsök loftslagsbreytinga og hnattrænnar hlýnunar sem ógnar stöðugleika samfélaga manna og vistkerfa jarðar. ETS-kerfið er hannað til þess að gera það smám saman dýrara fyrir fyrirtæki að losa gróðurhúsalofttegundir. Fyrirtæki sem heyra undir kerfið fá ókeypis heimildir fyrir hluta losunar sinnar en þeim hefur verið fækkað í áföngum. Frá því að ETS-kerfið var tekið upp árið 2005 hefur losun frá iðnaði sem fellur undir það dregist saman um helming. Önnur losun innan Evrópu hefur dregist saman um fimmtung á sama tíma. Evrópusambandið Loftslagsmál Jarðefnaeldsneyti Orkumál ETS-viðskiptakerfið með losunarheimildir Mest lesið Uggandi yfir afstöðu VR Viðskipti innlent Stýrivextir áfram átta prósent Viðskipti innlent Tölvuþrjótarnir hafi ekki komist yfir kortanúmer Viðskipti erlent Aukin skattheimta og aukin samkeppni í boði ríkisins Viðskipti innlent Nýir veitingastaðir opnaðir á Hilton Reykjavík og Hótel Reykjavík Öskju Viðskipti innlent Sonur Kristjáns í hans stað á hvalveiðiráðstefnu Viðskipti innlent Vill að þak verði sett á álagningu olíufélaga Viðskipti innlent Notendur ASOS fá tilkynningu frá meintum tölvuþrjótum Viðskipti erlent Eru ríkisskuldabréfasjóðir öruggir? Viðskipti innlent Bein útsending: Rökstyðja stýrivaxtaákvörðun sína Viðskipti innlent Fleiri fréttir Tölvuþrjótarnir hafi ekki komist yfir kortanúmer Notendur ASOS fá tilkynningu frá meintum tölvuþrjótum Paramount og Warner Bros. heyra brátt sögunni til G7 setja hundrað milljón tunnur á markaðinn Olíuflæðið nálgast fyrra horf en verð lækkar ekki OpenAI hættir við að gefa út nýtt „svikult“ líkan Japanskir stýrivextir ekki eins háir í þrjátíu ár Hækkuðu stýrivexti í Bandaríkjunum í fyrsta skipti í þrjú ár Olíubirgðir að klárast og krísa líkleg Ákall gervigreindarrisa: Eina sem gervigreindin þurfi sé „sterkur og snjall forseti“ Novo hættir að vera Nordisk Opinbera sinn fyrsta langloku-iPhone og boða verðhækkanir Útlit fyrir lökustu vínframleiðslu í tæp sjötíu ár Greiða 4,3 milljarða vegna sölu persónuupplýsinga ChatGPT virkar á ný Flytja gull frá Bandaríkjunum og Kanada af öryggisástæðum Setja gjald á hraðtískuvörur Apple fær nýjan forstjóra Vilja skapa hvata til að beina sparnaði Evrópubúa í fjárfestingar Sjá meira
Einn möguleikinn sem er í skoðun er að fjölga endurgjaldslausum losunarheimildum sem fyrirtæki fá í ETS-kerfinu. Kerfið byggist á því að fyrirtæki þurfi að kaupa losunarheimildir fyrir hvert tonn af koltvísýringi sem það losar og stuðlar að loftlagsbreytingum á jörðinni. Ýmis Evrópuríki hafa gagnrýnt kostnað fyrirtækja vegna ETS-kerfisins að undanförnu, sérstaklega áhrif þess á raforkuverð. Ólíkt Íslandi heyra raforkuver í Evrópu víða undir ETS-kerfið þar sem rafmagn er framleitt með bruna á kolum eða gasi. Kaup orkufyrirtækja á losunarheimildum hafa þannig áhrif á raforkuverð til evrópsks almennings. Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, sagði eftir leiðtogafund í gær að brugðist yrði við hækkunum á raforkuverði með blöndu af skyndilausnum og kerfislægum breytingum til lengri tíma. Tillaga um þetta yrði lögð fram á næstu dögum. Milljarðar í að hjálpa fyrirtækjum að draga úr losun Endurskoðun á ETS-kerfinu stóð þegar fyrir dyrum síðar á þessu ári. Sum evrópsk iðnfyrirtæki hafa þrýst á sambandið að draga úr kröfum til þeirra um að þau greiði fyrir eigin losun. ESB er einnig með í smíðum allt að þrjátíu milljarða evra, jafnvirði rúmra 4.300 milljarða íslenskra króna, afkolefnisvæðingasjóð sem yrði notaður til þess að styrkja fyrirtæki í að draga úr losun sinni. Hann yrði fjármagnaður með sölu á 400 milljónum losunarheimilda úr ETS-kerfinu, að sögn evrópska blaðsins Politico. Von der Leyen sagði eftir fundinn með evrópskum leiðtogum í gær að hann hefði verið jákvæður fyrir framtíð ETS-kerfisins. Leiðtogarnir hefðu ekki gert kröfur um grundvallarbreytingar á því og margir þeirra lofað hlut þess í að hraða á orkuskiptum í álfunni. Tilgangur ETS-viðskiptakerfisins með losunarheimildir er að láta iðnfyrirtæki, flugfélög og skipafélög greiða fyrir losun gróðurhúsalofttegunda sem þau valda og skapa hvata til þess að þau dragi úr losuninni. Losun gróðurhúsalofttegunda er orsök loftslagsbreytinga og hnattrænnar hlýnunar sem ógnar stöðugleika samfélaga manna og vistkerfa jarðar. ETS-kerfið er hannað til þess að gera það smám saman dýrara fyrir fyrirtæki að losa gróðurhúsalofttegundir. Fyrirtæki sem heyra undir kerfið fá ókeypis heimildir fyrir hluta losunar sinnar en þeim hefur verið fækkað í áföngum. Frá því að ETS-kerfið var tekið upp árið 2005 hefur losun frá iðnaði sem fellur undir það dregist saman um helming. Önnur losun innan Evrópu hefur dregist saman um fimmtung á sama tíma.
Tilgangur ETS-viðskiptakerfisins með losunarheimildir er að láta iðnfyrirtæki, flugfélög og skipafélög greiða fyrir losun gróðurhúsalofttegunda sem þau valda og skapa hvata til þess að þau dragi úr losuninni. Losun gróðurhúsalofttegunda er orsök loftslagsbreytinga og hnattrænnar hlýnunar sem ógnar stöðugleika samfélaga manna og vistkerfa jarðar. ETS-kerfið er hannað til þess að gera það smám saman dýrara fyrir fyrirtæki að losa gróðurhúsalofttegundir. Fyrirtæki sem heyra undir kerfið fá ókeypis heimildir fyrir hluta losunar sinnar en þeim hefur verið fækkað í áföngum. Frá því að ETS-kerfið var tekið upp árið 2005 hefur losun frá iðnaði sem fellur undir það dregist saman um helming. Önnur losun innan Evrópu hefur dregist saman um fimmtung á sama tíma.
Evrópusambandið Loftslagsmál Jarðefnaeldsneyti Orkumál ETS-viðskiptakerfið með losunarheimildir Mest lesið Uggandi yfir afstöðu VR Viðskipti innlent Stýrivextir áfram átta prósent Viðskipti innlent Tölvuþrjótarnir hafi ekki komist yfir kortanúmer Viðskipti erlent Aukin skattheimta og aukin samkeppni í boði ríkisins Viðskipti innlent Nýir veitingastaðir opnaðir á Hilton Reykjavík og Hótel Reykjavík Öskju Viðskipti innlent Sonur Kristjáns í hans stað á hvalveiðiráðstefnu Viðskipti innlent Vill að þak verði sett á álagningu olíufélaga Viðskipti innlent Notendur ASOS fá tilkynningu frá meintum tölvuþrjótum Viðskipti erlent Eru ríkisskuldabréfasjóðir öruggir? Viðskipti innlent Bein útsending: Rökstyðja stýrivaxtaákvörðun sína Viðskipti innlent Fleiri fréttir Tölvuþrjótarnir hafi ekki komist yfir kortanúmer Notendur ASOS fá tilkynningu frá meintum tölvuþrjótum Paramount og Warner Bros. heyra brátt sögunni til G7 setja hundrað milljón tunnur á markaðinn Olíuflæðið nálgast fyrra horf en verð lækkar ekki OpenAI hættir við að gefa út nýtt „svikult“ líkan Japanskir stýrivextir ekki eins háir í þrjátíu ár Hækkuðu stýrivexti í Bandaríkjunum í fyrsta skipti í þrjú ár Olíubirgðir að klárast og krísa líkleg Ákall gervigreindarrisa: Eina sem gervigreindin þurfi sé „sterkur og snjall forseti“ Novo hættir að vera Nordisk Opinbera sinn fyrsta langloku-iPhone og boða verðhækkanir Útlit fyrir lökustu vínframleiðslu í tæp sjötíu ár Greiða 4,3 milljarða vegna sölu persónuupplýsinga ChatGPT virkar á ný Flytja gull frá Bandaríkjunum og Kanada af öryggisástæðum Setja gjald á hraðtískuvörur Apple fær nýjan forstjóra Vilja skapa hvata til að beina sparnaði Evrópubúa í fjárfestingar Sjá meira