Skoða mögu­leikann á að farga kol­efni undir Eystra­salti

Tveir staðir til kolefnisförgunar koma helst til greinar eftir rannsókn sænsku jarðfræðistofnunarinnar (SGU). Annar þeirra er suðaustan af Gotlandi en hinn suður af Skáni, syðsta hluta Svíþjóðar.

Rannsóknir stofnunarinnar benda til þess að hægt væri að koma allt að þrjú til fjögur hundruð milljónum tonna af koltvísýringi fyrir á svæðunum á þrjátíu árum. Líklegt sé hins vegar að þau geti tekið við um fimm milljónum tonna á ári sem gerði 150 milljónir tonna yfir þrjá áratugi.

Uppleystum koltvísýringi yrði dælt niður á um 1.250 metra dýpi í sandsteinslög þar sem hann bindist í steindir. Á slíku dýpi yrði rúmmál hans um 300 sinnum minna en á yfirborðinu.

„Við teljum að þetta lofi góðu. [...] Svo lengi sem berggrunnurinn fyrir ofan er þéttur þá er þetta ekkert vandamál,“ segir Sofie Lindström, verkefnastjóri hjá SGU við sænska ríkisútvarpið um svæðið.

Binda koltvísýring í sandstein

Helsta hindrunin er kostnaðurinn. Jarðfræðistofnunin segir frekari rannsókna þörf til þess að meta hentugleika jarðlaganna til kolefnisförgunar. Þær rannsóknir eigi að taka þrjú ár. Í kjölfarið þyrfti svo milljarða sænskra króna í uppbyggingu stöðva sem gætu tekið við og fargað koltvísýringnum.

Norðmenn binda nú þegar koltvísýring undir sjónum í gömlum olíuborholum. Á Íslandi hefur dótturfélag Carbfix áform um að taka við koltvísýringi frá evrópsku iðnaði og binda í jörðu með tækni sem þróuð var við Hellisheiðarvirkjun.

Lindström segir að það verði líklega að minnsta kosti áratugur þangað til kolefnisförgun gæti verið möguleg við strendur Svíþjóðar.

„Ef það verður ódýrara að farga utan við Svíþjóð, til dæmis vegna þess að flutningsleiðir eru styttri, er ástæða til þess að ráðast í þetta þarna. En ef það væri ódýrara að flytja þetta til Noregs þá er engin ástæða til þess að nota sænskt hafsvæði,“ segir Robert Höglund, sérfræðingur í kolefnisbindingu við fyrirtækið CDR.

Nauðsynlegt til að loftslagsmarkmið náist

Kolefnisbinding og förgun er nauðsynleg samhliða samdrætti í losun til þess að menn geti náð markmiðum sínum um að takmarka hnattræna hlýnun. Það á sérstaklega við vegna losunar frá ýmis konar iðnaði þar sem erfitt er að koma í veg fyrir útblástur gróðurhúsalofttegunda. 

Vegna þess að koltvísýringur safnast upp í lofthjúpnum til fleiri alda og jafnvel ársþúsunds verður einnig nauðsynlegt að þróa tækni til þess að fjarlægja kolefni beint úr lofti og farga því varanlega ef menn fara langt fram úr sér í losun á þessari öld.