Tvö­falt fleiri aldraðir leituðu hjálpar vegna of­beldis

Árið 2024 leituðu ellefu einstaklingar yfir 71 árs aldri sér hjálpar í Bjarkarhlíð, miðstöð fyrir þolendur ofbeldis. Um er að ræða elsta aldurshópinn í Bjarkarhlíð og í fyrra varð áður óþekkt fjölgun í hópnum milli ára. Tvöfalt fleiri, eða tuttugu og tveir, leituðu sér aðstoðar.

„Þessir einstaklingar hafa flestir verið að leita til okkar vegna ofbeldis í nánum samböndum og það er þá ofbeldi milli skyldra og tengdra. Þetta geta verið makar, uppkomin börn og í einstaka tilvikum umönnunaraðilar,“ segir Jenný Kristín Valberg, teymisstjóri í Bjarkarhlíð. 

Lyf tekin af fólki

Algengast sé að börn beiti foreldra sína ofbeldi. „Þetta er mikið andlegt ofbeldi, mikið fjárhagslegt ofbeldi og það eru líka mörg dæmi þess að þetta sé líkamlegt ofbeldi. Þá er líka oft óttinn við að það gæti farið út í það, þessi yfirvofandi ógn um að þetta vonda ástand gæti orðið verra,“ segir Jenný.

„Þetta getur líka falist í því að það er verið að taka af þessum hópi lyf. Það er verið að vanrækja þarfir þeirra; að þau kannski geti sinnt sér á þann hátt sem þau vilja eða komist í þá þjónustu sem að þau telja sig þurfa að fara í.“

Hún telur að fjölgun í hópnum megi líklega rekja til aukinnar umræðu. Margir, og þá bæði umönnunaraðilar og fólkið sjálft, hafi opnað augun eftir Súlunesmálið þar sem Margrét Halla Hansdóttir Löf varð föður sínum að bana. 

Jenný segir rannsóknir sýna að minnihluti mála er varða ofbeldi gegn öldruðum rati á yfirborðið, eða um eitt af hverjum sex. Fólkið sé oft einangrað og upp á ofbeldismann sinn komið. Þau óttast að kæra og gera aðstæður enn óbærilegri.

Símanúmer sett í forgang

Hún bendir á að fulltrúi frá lögreglunni sé til staðar í Bjarkarhlíð og að þar sé hægt að gerða ráðstafanir til að tryggja öryggi fólks, án vitundar ofbeldismannsins. Atvikin séu færð til bókar og símanúmer viðkomandi sett í forgang.

„Þannig að ef að viðkomandi hringir í hérna neyðarlínuna stoppar hann ekki á neyðarvarði, heldur færist símtalið strax inn á fjarskiptamiðstöð lögreglunnar. Þar eru þessar bókanir sýnilegar og tengdar við númerið. Þolandi þarf því ekki að útskýra mál sitt í löngu máli. Lögreglan sér hvaða bókanir hafa verið gerðar og getur þá brugðist við í samræmi við það. Og þetta er auðvitað gríðarlega mikilvægt öryggisatriði,“ segir Jenný og bætir við að það sé aldrei of seint að leita sér hjálpar.

Hún segir mikilvægt að samfélagið sé meðvitað um þennan málaflokk. 

„Það þarf oft að gefa sér lengri tíma til að rýna þessi mál. Það er algengt að skrifa breytingar á hegðun á veikindi eða það að fólk sé bara að eldast. Þannig ég held að það sé mikilvægt að staldra aðeins lengur við þegar verið er að þjónusta þennan hóp og kanna hvað sé raunverulega að gerast.“