Nor­ræn sam­staða skapar tæki­færi fyrir græna fram­tíð

Árangursríkum loftslagsaðgerðum verður ekki hrint í framkvæmd án þátttöku atvinnulífsins. Þess vegna skiptir miklu máli að fyrirtæki taki virkan þátt á loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP30, sem nú fer fram í Brasilíu.

Á loftslagsráðstefnunni er norrænt atvinnulíf sameinað í skýrum og afdráttarlausum skilaboðum til þingsins: Við höfum ekki lengur efni á hálfkáki. Verði ekki gripið til markvissra aðgerða strax mun meðalhitastig jarðar hækka langt umfram 1,5°C og þar með skapast óafturkræfar afleiðingar fyrir samfélög og náttúru. Árangri verður aðeins náð með náinni samvinnu stjórnvalda og atvinnulífs sem bæði vilja hraða lausnum og nýsköpun.

Þátttaka atvinnulífsins á ráðstefnunni hefur aukist ár frá ári og nú kemur saman fjölbreyttur hópur fyrirtækja frá öllum Norðurlöndunum. Í yfirlýsingu sem Samtök iðnaðarins, ásamt öðrum samtökum atvinnulífs og iðnaðar á Norðurlöndum, afhentu fulltrúum norrænna stjórnvalda kemur fram að norrænt atvinnulíf styðji markmið Evrópusambandsins um kolefnishlutleysi árið 2050 og vilji leggja sitt af mörkum til að hrinda þeim í framkvæmd.

Það er jákvætt að sjá í verki að atvinnulífið styður stefnu stjórnvalda á sviði loftslagsmála. Norðurlöndin eru í lykilstöðu til að ryðja brautina en væntingar norræns atvinnulífsins til COP og stjórnvalda eru miklar. Grípa þarf til markvissari aðgerða um allan heim. Þar má nefna hraðari útfösun jarðefnaeldsneytis, áframhaldandi uppbyggingu endurnýjanlegrar orku, grænan iðnað, umbætur á fjármálakerfum og aukinn viðnámsþrótt samfélaga gagnvart loftslagsáhrifum.

Það er samhljómur með norrænu atvinnulífi og stjórnvöldum um mikilvægi þess að sýna metnað í verki. Samstillt sýn og festa skilar sér. Reynslan sýnir að stöðugt og fyrirsjáanlegt regluumhverfi laðar að umfangsmiklar fjárfestingar í grænum lausnum. Evrópska kerfið fyrir viðskipti með losunarkvóta hefur sannað gildi sitt og gæti þjónað sem fyrirmynd að einföldu og gagnsæju alþjóðlegu kerfi sem hefði sama markmið: að draga hratt úr losun gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu. Þá mætti einnig skoða leiðir til að setja alþjóðlegt kolefnisverð til að auka gegnsæi enn frekar. Hér gæti rödd norðurlandanna um lausnirnar skipt máli.

Horfa verður til þess hvernig best sé að innleiða slíkar markaðslausnir á heimsvísu. Þar geta norræn fyrirtæki og stjórnvöld unnið saman að því að hvetja til aðgerða og sýnt í verki að samhæfðar aðgerðir og markviss verkfæri geta skilað árangri. Með sameiginlegri nálgun geta stjórnvöld og atvinnulíf tryggt að fjárfestar beini fjármagni í verkefni sem hraða framþróun loftslagslausna og skapa störf framtíðar

Gera þarf meira og hraðar. Þrátt fyrir ákveðinn árangur frá árinu 2015 sýna nýjustu spár að núverandi landsmarkmið ríkja gætu leitt til 2,6°C hlýnunar. Það er langt umfram það sem telst ásættanlegt og því brýnt að auka metnað á öllum sviðum.

Norðurlönd búa að sterku forskoti og áhugi á norrænum lausnum er mikill. Tækifærin eru augljós og með jákvæðri samvinnu stjórnvalda og atvinnulífs er hægt að tryggja að Norðurlöndin leiði áfram veginn að grænni framtíð, samfélögum og umheiminum til heilla.

Höfundur er forstöðumaður Grænvangs. Grænvangurer samstarfsvettvangur atvinnulífs og stjórnvalda í loftslagsmálum og grænum lausnum. Nú stendur yfir Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna COP30 sem að þessu sinni fer fram í Belem í Brasilíu. Ár hvert leiðir Grænvangur sendinefnd atvinnulífsins á COP í nánu samstarfi við Umhverfis, orku og loftslagsráðuneytið.