Bjarni segir væntan­lega sendi­herra mikinn feng fyrir utan­ríkis­þjónustuna

Skipan Bjarna Benediktssonar á Svanhildi Hólm og Guðmundi Árnasyni í embætti sendiherra hefur vakið mikla umræðu. Hann segir þetta aðeins hluta af miklum breytingum í utanríkisþjónustunni á næsta ári.

Haldið verði áfram að fækka sendiherrum sem hefðu verið flestir 41 árið 2017, væru 28 núna en yrðu 25 á næsta ári. Bjarni segir þessar skipanir í anda laga frá 2020 um að ráðherra geti skipað sendiherra tímabundið til allt að fimm ára til að veita tiltekinni sendiskrifstofu forstöðu eða gegna hlutverki sérstaks erindreka.

En samkvæmt þessari lagagrein endurnýjast skipunartíminn ekki þótt ráðherra kalli sendiherra heim og fellur niður eftir fimm ár án mögulegrar framlengingar í tilfelli Svanhildar.

„Það er bara mikill fengur að því fyrir utanríkisþjónustuna að fá annars vegar Svanhildi Hólm sem kemur með þá fjölbreyttu reynslu sem hún hefur. Svo hins vegar ráðuneytisstjóra sem hefur verið í þjónustunni sem ráðuneytisstjóri í 20 ár og er ótvírætt til þess hæfur. Og ég ætla að fullyrða að hann er í raun og veru að stíga niður úr einni valdamestu stöðunni í stjórnkerfinu á Íslandi,“ segir Bjarni.

Með lagabreytingunum 2020 hafi einmitt verið opnað fyrir að hluti sendiherranna gæti komið annars staðar frá en úr þjónustunni og þá tímabundið. Í tilfelli Guðmundar væri verið að færa mann til í starfi innan stjórnarráðsins og því þyrfti ekki að auglýsa þá stöðu. Fjörutíu og sex manns muni færast til í utanríkisþjónustunni á næsta ári.

Svanhildur er flokkssystir Bjarna og var aðstoðarmaður hans í mörg ár og Guðmundur var ráðuneytisstjóri í fjármálaráðuneytinu alla tíð Bjarna sem fjármálaráðherra.

Er það ekkert óþægilegt?

„Guðmundur var ráðuneytisstjóri áður en ég kom. Hann hefur verið eins og ég segi ráðuneytisstjóri í 20 ár. Er ekki aðal spurningin sú; erum við hér með embættismann sem hefur reynslu, þekkingu og færni til að taka að sér þetta verkefni,“ segir Bjarni. Það væri ótvírætt og hann treysti Guðmundi einmitt vel eftir gott samstarf.

„Við getum sagt með Svanhildi Hólm að það er að sjálfsögðu augljóst öllum að ég þekki hennar kosti og galla mjög vel. Og er þess vegna mjög ánægður með að hún skyldi hafa fallist á að koma í utanríkisþjónustuna og taka skipun tímabundið,“ segir utanríkisráðherra.

Lögin ekki til að skipa vini og samstarfsmenn

Þórhildur Sunna Ævarsdóttir þingflokksformaður Pírata segir Bjarna misnota glufu í lögunum til að hægt væri að skipa fólk með sérstaka hæfileika og innsýn í tiltekin mál tímabundið.

„Þess vegna ætti að skilja eftir þessa einu glufu en það átti ekki að vera til þess að getað skipað vini og gamla samstarfsmenn í sendiherrastöður.“

Finnst þér þetta vera spilling?

„Mér finnst þetta orka tvímælis og vera þess eðlis að ráðherra þurfi að svara fyrir þetta með ítarlegum hætti í þinginu.“ Hún hefði engar forsendur til að meta hæfni þessa fólks en ferlið orkaði tvímælis.

„Sér í lagi í ljósi náinna tengsla beggja þessara aðila við ráðherrann sem skipar þá,“ segir Þórhildur Sunna Ævarsdóttir.

Bjarni segist ekki á útleið

„Kremlarlókar“ hafa sumir fullyrt að þessar hrókeringar Bjarna væru til marks um að hann væri að hugsa sér til hreyfings úr stjórnmálunum. Hann hlær að þessum hugleiðingum.

„Hversu mörg ár eru nú liðin frá því menn byrjuðu að tala um að ég væri að hætta. Ég er hérna ennþá. Þetta hefur ekkert með mig að gera, þetta hefur með þær embættisskyldur mínar að gera að tryggja að utanríkisþjónustan virki vel fyrir landsmenn," segir utanríkisráðherra.

 Þetta væru þjónustuverkefni í utanríkisþjónustunni þar sem væri valinn maður í hverju rúmi. 

„Eins og ég segi, fjörutíu og sex manns sem eru að færast til í kerfinu á næsta ári. Þetta er bara lítill hluti af þeim heildarbreytingum. Skipuðum sendiherrum heldur áfram að fækka. Þeir hafa ekki verið færri í mörg, mörg ár en þeir verða einmitt á næsta ári þrátt fyrir þessar skipanir,“ segir Bjarni Benediktsson.