Slökkvibíllinn með sírenur átti að slökkva í eldgosinu

Gosnóttin á Heimaey gleymist seint þeim sem upplifðu hana; að vakna upp við jarðeld og þurfa að yfirgefa heimili sitt í skyndi. Fyrirmælin voru að allir skyldu halda niður að höfn, koma sér í bát og sem snarast burt frá eynni.

Eyjamenn sem settust að í Grindavík eftir gos rifja upp í þættinum Um land allt á Stöð 2 hvernig var að vakna upp við eldgos í útjaðri Vestmannaeyjabæjar þann 23. janúar 1973. Áður óbirtar myndir Ingvars Friðleifssonar jarðfræðings frá þriðja og fjórða degi eldgossins eru sýndar í þættinum. 

„Þá var slökkvibíllinn á fullu með sírenur og læti. Ég vildi endilega snúa við. Þetta væri allt í lagi því slökkvibílinn væri kominn til að slökkva í bálinu,“ segir Kjartan Friðrik Adólfsson, aðalbókari Grindavíkurbæjar.

Hann var 8 ára í gosinu en hús fjölskyldunnar, sem stóð við Grænuhlíð, fór undir hraun.

„Það sem mér finnst vera merkilegast við þessa nótt er hvað það var mikill friður og ró í kringum okkur. Það var enginn æsingur, ekkert stress, engin hræðsla,“ segir Svanhvít Másdóttir, starfsmaður í Bláa lóninu. 

Hún var 6 ára í gosinu, fædd og uppalin í Eyjum, og bjó með foreldrum sínum og þremur systkinum við Illugagötu en mamma hennar átti þá von á fjórða barninu.

„Í minningunni eru það drunurnar sem ég man mest eftir. Það voru rosalegar drunur. Þær sitja mest í mér,“ segir Herborg Jónsdóttir, fyrrverandi verslunarmaður. 

Herborg var einstæð móðir og bjó við Faxastíg ásamt þriggja ára dóttur sinni, Margréti, sem segist lítið muna eftir gosnóttinni.

„Ég man bara eftir vondu lyktinni í bátnum. Það var svona olíubræla, eins og var í bátunum í þá tíð. Og ælulyktinni. Þetta er einhvern veginn svona blanda af rosalega vondri lykt. Af því að það urðu allir bara svo rosalega sjóveikir,“ segir Margrét Kristjánsdóttir, sem jafnframt kveðst muna eftir því þegar afi hennar fór með hana upp á þilfar.

„Og við horfum til baka yfir eyjarnar. Ég man alltaf eldvegginn. Eldurinn. Það var bara eins og það væri kviknað í. Það er það eina sem þú sást þegar þú lítur til baka.“ 

Eyjamennirnir eiga það sammerkt að þeir tóku nánast ekkert með sér á flóttanum undan eldgosinu, varla föt til skiptanna.

„Við vorum bara á leiðinni inn fyrir Eiði. Þetta var bara eldur sem myndi fara eftir smástund,“ segir Adólf Sigurgeirsson járnsmiður, faðir Kjartans. 

Hér má sjá Vestmannaeyingana lýsa gosnóttinni: