Burðast með einkenni járnskorts í langan tíma án þess að leita til læknis

Einkenni á borð við almenna þreytu og slappleika gætu verið vegna járnskorts í líkamanum. Teitur Guðmundsson, læknir, segir að þeir sem haldnir eru járnskorti og búa af þeim sökum við skert lífsgæði, geti vanist ástandinu í marga mánuði og jafnvel ár án þess að leita til læknis.

Teitur var gestur í útvarpsþættinum Bítinu á Bylgjunni í morgun. Hann segir að það sé sérstaklega algengt á meðal eldra fólks því það telji jafnan að þreytan sé liður í hnignun líkamans sökum aldurs.

Einkenni járnskorts eru hvimleið og geta verið óljós en fólk „koðnar dálítið niður“ eins og Teitur kemst að orði. Oftast nær dugar að taka blóðprufu og fá úr því skorið hvort viðkomandi sé með blóðskort. Það er jafnframt algengasta blóðprufa sem læknar taka.

Teitur segir að þegar fólk bregst vel við meðferð, eins og með inntöku járns, og nær að snúa ástandinu við aukist lífsgæði fólksins til muna. Það fær aukna orku, nýtur lífsins betur og getur komið fleiri verkum í framkvæmd. Það sé því til mikils að vinna að bregðast við þessum einkennum, fyrr en seinna, með því að leita til læknis.

Einfaldasta meðferðin er, sem fyrr segir, inntaka járns hvort sem er í fljótandi eða töflu formi en Teitur segir að það sé mikilvægt að taka C-vítamín samhliða járntöku til þess að auka frásog líkamans. Það sé þá einnig skynsamlegt að taka B-vítamín með.

Teitur segir að það séu margar ástæður fyrir járnskorti, hann geti fylgt ákveðnu mataræði sé maður ekki vakandi fyrir járni og B12 gildum líkamans. Þá nefnir Teitur fólk sem er í raun að blæða hægt og rólega vegna bólgueyðandi lyfja. Lyfin geti myndað smásár í þörmunum sem geti þá leitt af sér járnskort. Hann segir að margir sem taki inn slík lyf séu ekki endilega meðvitaðir um mögulegar afleiðingar.

Sjúkdómar eins og HIV og krabbamein geta ýtt undir blóðleysi og það sama gildir um langvarandi áfengisneyslu. Þá getur blóðleysi orsakast af því að það vantar B12 í líkamanum, það er þá oft tengt einhverjum sjúkdómum sem hindra B12 frásog.

„Í grunninn er tiltölulega auðvelt að greina járnskort en oft er fólk lengi á leiðinni að fá greiningu og lengi að burðast með einkenni sem eru svona aðeins óljós,“ segir Teitur.

Sumir eru einhverra hluta vegna í vanda með frásog og geta hreinlega ekki unnið úr efnunum í gegnum meltingarveginn. Það getur orsakast af ástandi ristils-og magaslímhúðar og þá eru til aðrar lausnir eins og járngjöf í æð, blóðgjöf og hormónagjöf til þess að ýta undir framleiðslu.

Fyrsta mál á dagskrá, segir Teitur, þegar fólk býr við óútskýrða þreytu er að leita til læknis og fá blóðprufu. Í sumum tilvikum þarf að kafa dýpra og skoða merginn og framleiðslugetu hans.

Teitur segir að batahorfur þeirra sem þjást af járnskorti sem taka járn í töfluformi séu góðar. Það geti þó tekið einhverjar vikur eða mánuði að snúa við ástandinu.

Auk þessa segir Teitur að skynsamlegt sé að horfa til þess hvaða næringu sé að fá úr fæðunni. Laufgrænmeti, baunir og rautt kjöt séu til að mynda mjög rík af járni.

Í myndspilaranum hér fyrir neðan er hægt að hlusta á viðtalið við Teit Guðmundsson, lækni, í Bítinu í heild sinni.