Stjórnar­myndunar­maraþon fram­undan í Sví­þjóð

Þegar búið er að telja 94 prósent atkvæða eftir þingkosningarnar í Svíþjóð eru stjórnarandstöðuflokkarnir með 176 þingmenn en ríkisstjórn hægri flokka 173.

„Það verður ekki búið að telja atkvæði fyrr en núna seinna í vikunni en þetta lítur nú þannig út að væntanlega mun stjórnarandstaðan með Jafnaðarmannaflokkinn sem stærsta flokkinn í broddi fylkingar, fá stjórnarmyndunarumboðið,“ sagði Gunnhildur Lilý Magnúsdóttir, dósent í stjórnmálafræði við Háskólann í Malmö, í viðtali í hádegisfréttum Bylgjunnar.

Kosningar í Svíþjóð

Amanda Lind

Talsmaður Græningja

Daniel Helldén

Talsmaður Græningja

Ebba Busch

Orku- og iðnaðarráðherra og formaður Kristilegra demókrata

Elisabeth Thand Ringqvist

Formaður Miðflokksins

Jimmie Åkesson

Formaður Svíþjóðardemókrata

Magdalena Andersson

Formaður Sósíaldemókrata

Nooshi Dadgostar

Formaður Vinstriflokksins

Simona Mohamsson

Menntamálaráðherra og formaður Frjálslynda flokksins

Ulf Kristersson

Forsætisráðherra og formaður Moderaterna

Hún segir Miðflokkinn, sem segja má að sé systurflokkur Framsóknarflokksins, vera í oddastöðu en flokkurinn hefur útilokað að vinna með Vinstriflokknum sem og fjarhægriflokki Svíþjóðardemókrata. 

Þetta þrengir stöðu Magdalenu Andersson leiðtoga Jafnaðarmanna sem gæti freistað þess að mynda miðjustjórn og reynt að fá Kristilega demókrata til þess að yfirgefa hægri blokkina svokölluðu. Vinstriflokkurinn, sem hefur gert kröfu um sæti í ríkisstjórn, yrði þá aðeins stuðningsflokkur.

„En þetta er auðvitað mikið hitamál fyrir Vinstriflokkinn sem aldrei hefur setið í ríkisstjórn að taka sæti við borðið,“ bætir Gunnhildur við.

Mun reyna að halda stjórninni á lífi

Ulf Kristersson forsætisráðherra og formaður Moderaterna hittir samherja sína í ríkisstjórninni í kvöld en hann mun líklega reyna að fá fulltrúa Svíþjóðardemókrata og Miðflokksins til að finna flöt á samstarfi.

„Hann hefur hingað til lagt mikla áherslu á það að stöðugleikinn felist í því að halda áfram með sömu ríkisstjórn en bjóða þá Svíþjóðardemókrötunum formlega inn í ríkisstjórnina og að það sé eini raunhæfi kosturinn. Þeir hafa verið stuðningsflokkur hingað til.“

„Hann var hins vegar aðeins svona óljósari eða sveigjanlegri í gærkvöldi og svo í morgun þegar hann talaði um það að það þyrfti auðvitað að skoða alla valmöguleika. Þannig að það voru svolítið önnur skilaboð en við höfum séð hingað til en það auðvitað helgast af því að stjórnin er fallin ef þessi úrslit standa.“

Gunnhildur Lilý telur þó ekki líklegt að Miðflokkurinn muni styðja við stjórn með Svíþjóðardemókrata innanborðs.

„Einn möguleiki væri að borgaralega blokkin [núverandi ríkisstjórn] myndi halda sig við þriggja flokka stjórn og bjóða Svíþjóðardemókrötunum að halda áfram sem stuðningsflokkur. Mögulega gæti Miðflokkurinn sætt sig við það ef að Svíþjóðardemókratarnir væru ekki formlega í ríkisstjórn.“

Súr stemmning hjá Svíþjóðardemókrötum

Svíþjóðardemókratar töpuðu hlutfallslega mestu fylgi allra flokka í kosningunum. Þeir voru næst stærsti flokkurinn eftir kosningarnar 2022 og í raun samkvæmt skoðanakönnunum allan aðdraganda kosninganna nú. 

Samkvæmt tölunum nú er flokkurinn með 17,5 prósent en fékk 20,5 prósent fyrir fjórum árum.Þetta er í fyrsta sinn sem Svíþjóðardemókratar tapa fylgi síðan þeir komust fyrst á þing árið 2010.

„Einhver hluti af þeirra kjósendum ákvað að kjósa taktist og kjósa Frjálslynda flokkinn til að halda honum inni á þingi. Svo hefur einhver hluti þeirra kjósenda farið aftur til hófsamra hægri manna [Moderaterna] og Jafnaðarmanna.“

Gunnhildur Lilý segir að stöðu Svíþjóðardemókrata þurfi að greina betur.

„Hugsanlega hafa einhverjir hlutar þeirra kjósenda gert sér grein fyrir því að Svíþjóðardemókratarnir eru að mörgu leyti á hægri ásnum líka þegar kemur að efnahagsmálum en þeir hafa markaðssett sig sem hinn nýja verkamannaflokk. Þar hafa kannski einhverjir kjósendur haft væntingar en Svíþjóðardemókratar ekki getað staðið við það sem þeir hafa lofað.“

Mun mæða mikið á forseta þingsins

Forystumenn Jafnaðarmanna hittust í höfuðstöðvum flokksins í Stokkhólmi í morgun og Kristersson sagði að leiðtogar stjórnarflokkanna ætluðu sér að hittast í kvöld. Kristersson sagði að engin ríkisstjórn yrðu mynduð ef allir flokkar myndu halda fast í sínar kröfur.

Heldur þú að sé raunhæfur möguleiki á því að það þurfi hreinlega að kjósa aftur?

„Það er ákaflega lítil hefð fyrir því hérna í Svíþjóð. Við sáum til dæmis árið 2018 að þá tók marga mánuði að mynda stjórn. Það tók yfir 130 daga að mynda stjórn.“

„En það verða fjórar umferðir að hámarki í stjórnarmyndunarmaraþoninu sem er fram undan. Þannig að ég geri ráð fyrir að það muni mæða mikið á forseta þingsins að halda flokksformönnum stærstu flokkanna við efnið,“ sagði Gunnhildur Lilý að lokum.