Stríðið um bað­strendur Ítalíu

Samkvæmt tölum frá 2022 eru um 43 prósent af söndugum ströndum Ítalíu nú undir stjórn einkaaðila. Strandklúbbar, svokallaðir bagníar eða lídóar, eru sagðir um þrjátíu þúsund í landinu. Þar borgar fólk fyrir aðgang að strandbekkjum og sólhlífum, og yfirleitt er bar og jafnvel veitingastaður skammt frá oft með barþjónum sem koma til viðskiptavinarins, taka við pöntunum og koma svo með ískalda drykki og snarl á sólbakkann.

Þeir strandgestir sem vilja ekki slíka þjónustu, og vilja heldur koma með eigið handklæði og nesti þurfa oft að ganga langar vegalengdir til þess að finna almenningsstrandir, segir í umfjöllun Guardian um málið.

Sú lýsing er sögð eiga hvað best við í Emelíu-Romagna-héraði og Toskana-héraði. Gatteo a Mare, í fyrrnefnda héraðinu við Adríahaf, var þangað til nýlega ekki með neina almenningsströnd, en það breyttist í kjölfar mótmæla. Nú eru tíu metrar opnir almenningi án gjalds á ströndinni sem telur um sjöhundruð metra. Þá eru strandirnar við Forte dei Marmi, Pietrasanta, og Camaiore, sem eru í síðarnefnda héraðinu og snúa í vestur, rúmlega níutíu prósent í umsjón einkaaðila.

Í umfjöllun Guardian segir að ansi arðbært sé að reka lídóunum. Þá sé um að ræða viðskipti sem henti vel fyrir peningaþvott, þar sem viðskiptavinir borgi í reiðufé. Ítalska mafían er því sögð viðloðin marga þessara strandklúbba. Þá eru þessi mál beintengd umræðu um þann gríðarlega túrisma sem er stundaður á Ítalíu, sem er eitt mest heimsótta land heims.

Þá hafa ítalskir fjölmiðlar nokkuð fjallað um strandklúbba sem hafa komið sér fyrir á ströndum án þess að hafa leyfi, og sætt sig við það að borga sektir vegna þess, en græða þrátt fyrir það á tá og fingri.

Þeir sem koma til varnar lídóunum benda á að klúbbarnir auka öryggi á ströndunum. Til að mynda eru víst færri tilfelli um drukknanir á Ítalíu en í nágrannaríkinu Frakklandi. Lídóunum er nefnilega gert að vera með strandverði í vinnu.

Bæjarstjórinn sem elskar betlara

Einn þeirra sem hefur barist gegn einkavæðingu strandanna er Josi Gerardo della Ragione bæjarstjóri Bacoli, bæjar sem er innan höfuðborgarsvæðis Napólí (Borgin er höfuðborg Campania-héraðs, þó hún sé ekki höfuðborg Ítalíu), en markmið hans er að áttatíu prósent af strandlengju bæjarins verði laus við lídóa. 

Vegna þessarar baráttu sagði eigandi eins strandklúbbsins að bæjarstjórinn elskaði betlara, og raunar væru allir þeir sem sæktu opnar almenningsstrendur betlarar. Ragione svaraði um hæl:

„Það er rétt. Ég elska betlara. Frjáls strönd handa öllum, án drottnara.“

Bardagi við sjóherinn

Ragione er þó ekki bara að takast á við hefðbundna eigendur strandklúbba í þessum bardaga, heldur er hann líka í slag við ítalska sjóherinn.

Ítalska dagblaðið Corriere Della Sera greinir frá því að bitbeinið sé Lido della Marina, strandsvæði sem telur 20 þúsund fermetra, sem er nú einkaströnd ítalskra sjóhermanna og fjölskyldna þeirra, og hefur verið frá 1995.

Bæjaryfirvöld og herinn skiptast nú á að setja og fjarlægja skilti sem á standa „frjáls strönd“ og „hersvæði“. Það gerðist eftir að Ragione skrifaði undir tillögu um að hluti strandarinnar yrði gerð opin almenningi. Ríkissaksóknari stendur hins vegar með sjóhernum, og vill að svæðið sé undir stjórn hans.

Ítölsk stjórnvöld gegn Evrópusambandinu

Kerfið sem nú er við lýði á Ítalíu, sem leyfir lídóunum að taka yfir heilu strandlengjurnar, átti að taka enda árið 2006 þegar Evrópusambandið sendi út hina svokölluðu Bolkenstein-tilskipun, sem nær til ýmissa mismunandi markaða, þar á meðal strandanna. Markmið breytinganna væri að opna markaðinn frekar og sjá til þess að sömu aðilar hafi ekki endalausan rétt á því að eiga sitt pláss, í þessu tilfelli á ströndinni.

Ítalir hafa hins vegar stanslaust frestað því að innleiða tilskipunina þannig að hún muni ná til lídóa. Núverandi undanþága mun ná til 2033.

Ítölsk stjórnvöld hafa hins vegar sjálf gert breytingar. Þau hafa hækkað minnstu mögulegu leigu sem félög þurfa að greiða til að halda uppi lídó, og jafnframt hækkað virðisaukaskatt sem greiða þarf fyrir slíkt.

Nú er hægri stjórn Giorgiu Meloni við völd, en ekki er vitað til þess að hún, né samstarfsfólk hennar, hafi gagnrýnt núverandi fyrirkomulag. Þá bendir Guardian á að Daniela Santanchè, sem var ráðherra ferðamannamála í ríkisstjórn Meloni en sagði af sér á dögunum, hafi fjárfest í lídóum, ásamt Flavio Briatore sem er hvað þekktastur sem einn litríkasti karekterinn sem viðloðinn er Formúlu eitt.

Samkvæmt Guardian er um að ræða hreint og klárt hægri-vinstri mál. Þeir sem eru vinstra megin vilja þá burt, og telja að allir eigi að hafa jafnan aðgang að ströndunum. Þeir sem eru hægri sinnaðir eru hins vegar hlynntir lídóunum, enda eru þeir mikilvægur þáttur í stærsta iðnaði Ítalíu, túrismans, sem byggir upp efnahag landsins.