Getum verið gröð án þess að blotna eða fá ris

Aldís Þorbjörg Ólafsdóttir skrifar 29. apríl 2025 20:01

Aldís Þorbjörg Ólafsdóttir er sálfræðingur frá Háskóla Íslands og para- og kynlífsráðgjafi frá Michigan Háskóla.

Áður en við fáum bílpróf þurfum við að ljúka ökuskóla 1, 2 og 3 auk verklegra tíma og prófa. Það þykir eðlilegt og sjálfsagt að fá fræðslu áður en næstu skref eru stigin í námi eða starfi. En þegar það kemur að kynlífi er enn þann dag í dag ekki búið að tryggja nægilega vel að ungmenni um allt land fái öfluga kynfræðslu.

Fullorðið fólk sem leitar sér aðstoðar vegna kynlífsvanda lýsa því mörg hvernig skortur á fræðslu um kynheilbrigði, heilbrigð samskipti og sambönd eigi stóran þátt í þeirra vanda. Mörg höfðu hvorki fengið nægilega góða fræðslu í skólanum né frá uppalendum.

Kynlífið með Aldísi, sálfræðingi og kynlífsráðgjafa, er vikulegur liður á Vísi. Í honum fræðir Aldís lesendur um kynlíf og svarar spurningum frá lesendum. Lesendur eru hvattir til þess að senda Aldísi spurningar í spurningaformi hér að neðan.

Skortur á kynfræðslu og lítil þjálfun í því að ræða um kynlíf er ein helsta ástæða fyrir því að við lendum í erfiðleikum í samböndunum okkar seinna meir.

Skortur á kynlífsfræðslu getur valdið erfiðleikum í kynlífi.Getty

Hvernig var kynfræðslan sem þú fékkst?

Í dag sjáum við aukið framboð á námskeiðum, hlaðvörpum, bókum og öðru efni þar sem fullorðið fólk getur fræðst um samskipti og kynlíf. Því ber að fagna því kynferðisleg ánægja hefur áhrif á það hversu ánægð við erum í parasambandinu okkar, sem eykur að sama skapi lífsánægju okkar. Bætt kynheilbrigði fólks er mikilvægt fyrir almenna heilsu og líðan. Kynfræðsla er því mikilvægt lýðheilsumál!

Stöldrum aðeins við og lítum til baka; hvernig var kynfræðslan sem þú fékkst? Var þér kennt að útlit kynfæra sé mjög fjölbreytt? Að kynfæri örvast ekki alltaf eins; stundum erum við gröð en blotnum ekki eða fáum ekki ris og stundum fáum við ris eða blotnum án þess að vera gröð. Var talað um sjálfsfróun og mikilvægi hennar?

Var farið yfir það að besta leiðin til að upplifa unað sé að læra inn á eigin líkama og þarfir? Var talað um að kynlíf snúist um unað? Að þín fullnæging skiptir líka máli? Var farið yfir kveikjur og bremsur, þ.e. hvað þarf til að kveikja á kynlöngun eða slökkva á henni? Fékkstu fræðslu um fantasíur og var fjallað um kynlíf á hátt sem dregur úr skömm?

Hvað með þá kynfræðslu sem við fáum beint eða óbeint frá samfélaginu?

Hefur þú fengið þær upplýsingar beint eða óbeint frá samfélaginu að kynlíf sé aðallega bara samfarir? Að það sem skipti öllu máli sé að þú standir þig? Haldir risi og þraukir í einhvern ákveðinn tíma? Að þú eigir alltaf að hafa áhuga á kynlífi og vera til í kynlíf?

Það er líklegra að einstaklingur með þessar hugsanir eða viðhorf upplifi kvíða í tengslum við kynlíf, einblíni of mikið á samfarir og fari á mis við unað.

Beinar og óbeinar hugmyndir um kynlíf frá samfélaginu geta valdið skakkri hugmynd á því.Getty

Að taka skrefið og fara í para- og/eða kynlífsráðgjöf áður en vandinn er orðinn mikill er mikilvægt því mörg leita sér ekki aðstoðar fyrr en mörgum árum eftir að vandinn hefst.

Við erum ekki stór hópur á Íslandi sem sinnum kynlífsráðgjöf en til eru ýmis úrræði sem hafa verið þróuð sem ég get mælt með! Ef þú ert að upplifa erfiðleika í tengslum við nánd eða kynlíf hvet ég þig til að taka skrefið og byrja að lesa, hlusta eða mæta á námskeið sem efla þig sem kynveru!

Ef þú hefur ekki hlusta á Kynlífið- hlaðvarp þar sem við Indíana Rós, kynfræðingur, fjöllum um allt sem viðkemur því að vera kynvera, mæli ég með því að hlusta hér.

Hér má sjá dæmi um annan fróðleik:

Áslaug Kristjánsdóttir, hjúkrunarfræðingur og kynfræðingur, skrifaði bókina Lífið er kynlíf -handbók kynfræðings um langtímasambönd. Sigga Dögg, kynfræðingur, fræðir fullorðna um kynlíf á síðunni Betra Kynlíf. Kristínu Þórsdóttir, kynlífsmarkþjálfi, heldur reglulega námskeið fyrir konur undir heitinu „Kveiktu í þér fyrir þig“.