Starmer segir tíma að­gerða til kominn

Nítján evrópskir leiðtogar funduðu í rúmar tvær klukkustundir síðdegis í dag í Lundúnum. Í kjölfarið hélt Keir Starmer, forsætisráðherra Bretlands, blaðamannafund.

Hundruð milljarða til vopnakaupa

Í gær tilkynnti hann, eftir að hafa átt einkafund með Vólódímír Selenskí Úkraínuforseta, að stjórnvöld í löndunum tveimur hefðu skrifað undir lánssamkomulag upp á 400 milljarða króna til vopnakaupa. Í dag tilkynnti hann að Bretland myndi veita Úkraínu aukalegan styrk upp á rúma 282 milljarða króna til kaupa á loftvarnaflaugum sem framleiddar verða í Belfast.

„Við samþykkjum ekki annan samning eins og í Mínsk sem Rússland getur brotið auðveldlega. Þess í stað þarf samningurinn að vera gerður á grundvelli styrks,“ segir hann en samningurinn sem hann vísar til var gerður milli Úkraínu og Rússlands árið 2014 til að binda enda á átökin í sjálfsstjórnarhéruðunum Donétsk og Lúhansk. Vopnahléð varði aðeins í fáeina mánuði áður en Rússland gerði aðra innrás.

„Allar þjóðir verða að leggja sitt af mörkum eins og þær geta, axla ábyrgð og auka sinn hlut af byrðinni,“ segir Starmer.

„Bandalag hinna fúsu“

Hann segir mikilvæg skref hafa verið tekin í dag. Leiðtogarnir hafi sammælst um að auka við beinan hernaðarstuðning sinn við Úkraínu og beita Rússland auknum efnahagsþvingunum.

„Við sammæltumst um það að varnalegur friður verður að tryggja fullveldi og öryggi Úkraínu og að Úkraína verður að eiga sæti við boðið. Komi til friðarsamnings munum við halda áfram að styðja við varnarhæfni Úkraínu til að koma í veg fyrir að Rússland geri aðra innrás,“ segir hann.

„Við munum mynda bandalag hinna fúsu til að standa vörð um samkomulag í Úkraínu og tryggja friðinn. Ekki munu allar þjóðir telja sig tilbúnar til þess að taka þátt en það þýðir ekki að við getum staðið hjá,“ segir Starmer.

Hann segir til standa að hefja undirbúningsvinnu og að hún verði hratt unnin enda brýn.

„Bretland er tilbúið að standa við þetta með stígvélum á jörðu niðri og flugvélum í lofti,“ segir Keir Starmer forsætisráðherra.

Ómögulegt án aðkomu Bandaríkjanna

Hann tekur fram að þó svo að Evrópa verði að standa að mestu að þessu framtaki sé það ekki gerlegt án stuðnings Bandaríkjanna. Viðræður séu að eiga sér stað við stjórnvöld í Washington um aðkomu þeirra að verkefninu. Leiðtogarnir komi til með að funda á ný von bráðar.

„Við stöndum á krossgötum í dag. Þetta er ekki tími fyrir frekara tal heldur til aðgerða. Tími til að stíga fram til forystu og sameinast um nýja áætlun fyrir réttlátum og varandi friði,“ segir Keir Starmer, forsætisráðherra Bretlands.

Meðal fundargesta á fundi Starmer voru Vólódímír Selenskí, forseti Úkraínu, Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, Ulf Kristersson, forsætisáðherra Svíþjóðar, Jonas Støre, forsætisráðherra Noregs, Ursual von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, Justin Trudeau, forsætisráðherra Kanada og Hakan Fidan, utanríkisráðherra Tyrklands.

Margt gerst á tveimur vikum

Mikið hefur gengið á síðustu vikurnar vegna friðarviðræðna Úkraínu og Rússa.

Spenna var meðal gesta á öryggisráðstefnu í München, sem meðal annars Kristrún Frostadóttir og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir sóttu, þegar erindreki Bandaríkjanna sagði það ólíklegt að Evrópuríkin fengju sæti við borðið í friðarviðræðum milli Rússa og Úkraínu.

Vólódímír Selenskí, forseti Úkraínu hafði þá þegar sagt að hann myndi ekki samþykkja neina samninga sem hann kæmi ekki að.

Emmanuel Macron, forseti Frakklands, boðaði þá svokallaðan neyðarfund og var Mette Frederiksen fulltrúi Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna þar. Hún sagði mikilvægasta boðskap fundarins vera að Evrópa þurfi að vígbúast.

Stuttu eftir ráðstefnuna funduðu fulltrúar Bandaríkjanna og Rússlands í Sádí Arabíu 18. febrúar en fulltrúum frá Úkraínu var ekki boðið né fulltrúum Evrópuríkjanna, líkt og erindrekinn sagði.

Daginn eftir gaf Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, í skyn að Úkraínumenn gætu sjálfum sér um kennt að Rússar hefðu ráðist inn í Úkraínu. Selenskí biðlaði þá til Trumps að bera virðingu fyrir sannleikanum í stað þess að dreifa lygum um hvernig stríðið hófst. 

Trump kallaði Selenskí einnig einræðisherra en sá síðarnefndi brást við með að segjast tilbúinn að stíga niður sem forseti gegn því að samið yrði um frið.

Macron og Starmer heimsóttu báðir Trump en að sögn Baldurs Þórhallssonar, prófessors í stjórnmálafræði, var samningatækni þeirra byggð einungis á smjaðri.

Eftir ferðalög Macron og Starmer koma að heimsókn Selenskí til Trump. Þeir héldu opinn blaðamannafund ásamt JD Vance, varaforseta Bandaríkjanna, þar sem fulltrúar Bandaríkjanna fóru ófögrum orðum um Úkraínuforseta. Meðal annars sögðu þeir hann vanþakklátann og vera að hætta á heimsstyrjöld. Þá sakaði Trump Selenskí um virðingarleysi.