Litríka hátíðin gengin í garð

Hinsegin dagar eru runnir upp í Reykjavík í fjórtánda sinn. Hátíðin sem byrjaði sem eins dags hátíð er orðin að sex daga menningar- og skemmtidagskrá. Hápunkturinn er svo gleðigangan sjálf á laugardaginn.

Hinsegin dagar og þróun þeirra er til marks um þá grósku sem býr í samfélagi samkynhneigðra hér á landi. Raunar er ekki úr vegi að tengja þessa grósku við þann feiknalega árangur sem náðst hefur í baráttu samkynhneigðra hér á landi.

Árangurinn birtist ekki bara formlega, í því að Ísland hefur verið meðal fyrstu þjóða til að stíga skref að auknum lögformlegum réttindum samkynhneigðra; réttindum varðandi hjúskapar- og fjölskyldumál.

Hinn óáþreifanlegi árangur er ekki síðri. Samkynhneigðir voru hópur sem mætti hvarvetna fordómum fyrir fáeinum áratugum, svo að meðal þeirra fáu sem komu út úr skápnum var hátt hlutfall sem sá sig tilneytt til að flytja úr landi.

Nú er staðan orðin þannig að gleðigangan á Hinsegin dögum er meðal stærstu hátíða hvers sumars í miðbæ Reykjavíkur og að mati margra hin sanna þjóðhátíð vegna þeirrar merkingar sem þátttaka í henni hefur. Sá sem kemur niður í bæ í gleðigöngu er um leið að lýsa yfir stuðningi við baráttu samkynhneigðra og fagna góðum árangri í baráttunni.

Þorvaldur Kristinsson, sem starfað hefur að réttindamálum samkynhneigðra í áratugi, hlaut heiðursverðlaun Samfélagsverðlauna Fréttablaðsins fyrr á þessu ári. „Ég bjóst aldrei við að lifa þessa tíma og víst er ég þakklátur," sagði Þorvaldur í viðtali við Gunnþóru Gunnarsdóttur blaðamann í tilefni verðlaunanna. Að mati Þorvaldar var sýnileikinn lykilorðið í sókn samkynhneigðra. Hann benti á að almennt væri ekki gerð sú krafa til fólks að það tjáði sig um ástir sínar til að verjast ágangi heimsins en sú krafa hefði legið á samkynhneigðu fólki. „Það var hörð krafa en henni mættum við, því við trúðum því að það væri eina leiðin til að breyta lífi okkar," sagði Þorvaldur. Samkynhneigðir hafa þannig gefið mikið af sér í viðleitni sinni til að opna meirihlutanum sýn inn í líf sitt þannig að hann mætti skilja. Þetta örlæti ásamt gleðinni sem fylgt hefur samkynhneigðum hefur skilað verulegum árangri.

Enn eru þó verkefni sem blasa við. Réttindastaða transfólks hefur verið talsvert í umræðunni upp á síðkastið en þar er nokkuð í land til að við verði unað.

Að mati Þorvaldar er fræðsla fyrir börn og unglinga meðal verkefna sem þarf að sinna, „um margbreytileikann og rétt minnihlutahópa til að lifa verðugu lífi."

Það er óskandi að fram haldi sem verið hefur í réttindagöngu samkynhneigðra, að gróskan, örlætið og gleðin verði áfram vopnið beitta í baráttunni.

Gleðilega Hinsegin daga.